Sermersuaq, sermit iigartartut sermillu qeqqani qillerinerit

Sermersuaq aakkiartorpoq, aammalu sermit iigartarnerisa annertusineranik, ilulissat amerlinerinik Kalaallillu Nunaata eqqaani imartani erngup tarajoqanngitsup annertusineranik kinguneqarluni. Aakkiartornera ukiut qulikkaat kingulliit ingerlanerini ukiunut qulikkaanut siuliinut naleqqiullugu annertusingaatsiarsimavoq. 1995-imiit 2000-imut ukiumut 50 Gt-t missaannik aattartoq paasineqarpoq, kiisalu 2004-miit 2008-mut ukiumut 200 Gt-nik annikillisartoq nalunaarsorneqarluni. Maanna ukiumut aattarnera atorlugu illoqarfinni innuttaasut 1 milliardit imermik pilersorneqarnissaannut naammappoq. Aattarnera ukiuni tulliuttuni annertuseqqittussaasoq naatsorsuutigineqarpoq, aammalu ukiunit untritilikkaani tulliuttuni sermit iigartartut ilulissallu 10-30%-inik annikillissasut eqqoriarneqarpoq.

 

Sermersuarmi ilisimatusarnermi nakkutilliineq Sermillu Qeqqani Qillerinerit aallaavigineqarput. Nakkutilliinissamut pilersaarutini maannarpiaq silap pissusii malinnaaffigineqarput, kiisalu sermersuup qeqqani qillerinerit aqqutigalugit siusinnerusukkut silap pissuserisimasai paasiniarneqarpoq, taamaalillunilu piffissap ingerlanerani allanngoriartornernut takussutissiat amerlisarneqarput.

 

Sermimik silallu pissusianik ilisimatusarfik, Københavns Universitetimi Niels Bohr Instituttet-imiittoq sermersuup qeqqani qillerinernik ingerlataqarpoq. Sermip qeqqanit misissoqqissaakkat qanga silap pissusianik paasinniffiusussaapput, taamaalillutillu siunissami silap pissusissaanik eqqoriaanissamut tunngaviusinnaallutik.

 

Nakkutilliinissamut pilersaarutit amerlasuunik ilusiligaapput, aammalu ilisimatusarfinnit assigiinngitsunit arlalinnit isumagineqarlutik. Ilaasa sikup issussusia uuttortartarpaat, ilaasalu aakkiartornerup ingerlaavartup nassatarisaanik qaarsuiup qaffakkiartornera malinnaaffigaat.

 

PROMICE – Programme for Monitoring the Greenland Ice Sheet – tassaavoq suliniut, Danmarkimi aamma Kalaallit Nunaanni nunap iluani ujarassiornermi misissuinernit (GEUS), Danmarks Tekniske Universitetimit (DTU) aamma Asiaq-mit, Kalaallit Nunaanni Misissueqqaarnerit, sermersuup aakkiartorneranik ingerlaavartumik malinnaasuusumit aqunneqartoq. Nakkutilliinermi aakkiartorneq, aammalu ilulissat kangerlunnut anisartut amerliartornerat aallunneqarput. Sermersuami sumiiffinni assigiinngitsuni, aammalu GPS-it qaammataasallu ikiortigalugit silasiortoqartarpoq.

 

Zackenberg Tunup Avannaarsuani ilisimatusarfiuvoq, silap pissusiani allannguutinik, silap pissusianik, pinngortitami ataqatigiinnik, sermimik imermillu nakkutilliisoq. Ilisimatusarfik Århus Universitetimit ingerlanneqarpoq. Zackenberg-ip eqqaani kiisalu uuttortaavinni minnerusuni qanittumiittuni uuttortaanerit ingerlanneqartarput. Sermersuup paasineqarnissaanut pilersaarut Glaciobasis immikkut soqutiginaateqarpoq. Taanna atorlugu sermersuup qaani nukiit oqimaaqatigiinnerat pillugu paasissutissat pissarsiarineqartarput, aammalu Zackenberg-ip eqqaani ukiup ingerlanerani kuup akuani sermip iigartarnera malinnaaffigineqarluni.

 

Silasiorfik Summit uuttortaanerit sermillu qeqqani qillerinerit aqqutigalugit ilisimatusarnernut silap pissusianut attuumassuteqartunut arlalissuarnut tapertarineqarpoq. Silasiorfik 3200 meterinik portussusilimmiippoq, sinerissamiit 400 kilometerinik ungasissuseqarluni, aammalu amerikamiut silasiorfiannit National Science Foundation-imit ingerlanneqarluni.

 

 Qaammataasaq Cryosat-2 atorlugu sermersuup issussusia ingerlaavartumik uuttorneqartarpoq, taannalu Europæiske Energiagenturs-ip nunarsuarmi sumiiffinni sermilinni, tassalu nunami immamilu allannguutinik nakkutilliilluni suliniutaanut ilaavoq. Sulineq Danmarks Tekniske Universitetimi Silaannarsuarmik Teknologiimillu Ilisimatusarfimmit (DTU Space), aammattaaq nammineerluni suliniutiminik ingerlatsisuusumit, GPS ikiortigalugu sermersuup issussusiani allannguutinik nakkutilliisuusumit tapersersorneqarpoq.

Indlandsis, Gletsjere og Iskerneboringer

Silap Pissusianik Ilisimatusarfik

FreshLink-imi ilisimatusarnermi suliniutit

Danmarkimi aamma Kalaallit Nunaanni nunap iluani ujarassiornermi misissuinerit - GEUS

Polar PortalPolar Portalens sæsonrapport for 2013

Danmarkimi Silasiorfimmi Danmarkimi Silap Pissusianik ilisimatusarfik

Sermersuup ussissusiani oqimaaqatigiinneq

Københavns Universitetimi sermimik silallu pissusianik ilisimatusarfimmi Niels Bohr Instituttet

PROMICE – Programme for Monitoring the Greenland Ice Sheet

Zackenbergimi Ilisimatusarfik

Silasiorfik Summit

Danmarks Tekniske Universitetimi Silaannarsuarmik Teknologiimillu Ilisimatusarfik - DTU Space

Qaammataasaq Cryosat-2Sermersuaq

Århus Universitetimi Nunanik Issittumiittunik Ilisimatusarfik

National Snow and Ice Data Centre – NSIDC

Kryosfære pillugu

Asiaq

Global Weirding

Se flere videoer...