Piniarneq

Piniarnermik inuussutissarsiuteqarnerup pingaaruteqassusia

Aalisarneq Kalaallit Nunaanni inuussutissarsiutaavoq pingaarutilik. Aningaasaqarnermut nalinginnaasumut piniarnerup pingaaruteqassusia annikillisimavoq, kisiannili suli ullumikkut angerlarsimaffiit amerlasuut aningaasaqarnerannut pingaarutilittut tapertaavoq, piniakkat atorlugit isertitassat nalinginnaasut tapertaqartinneqartarmata, aammalu angerlarsimaffippassuarni inuussutissaqarnikkut pingaarutilittut tunngaviulluni. Taamaattumik silap pissusiata allannguutaasa kingunerisaanik piniarnermi isumalluutini pisaasinnaasut, taakkulu pissarsiarineqarsinnaanerisa allanngorneri isumaqartorujussuusussaapput, aammalu pissutsinut nutaanut naleqqussariartuaarnissaq pisariaqarsinnaalluni.

 

Pissutsit allanngortut

Piniartorpassuit silap pissusiata allannguutaasa sunniutaat ulluinnarni inuunerminni malugisareerpaat, aammalu pissutsinut nutaanut naleqqussallaqqissuusut paasinarsisimavoq. Kisiannili allannguutit allat, soorlu silap pissusiata allannguutai aammalu inuiaqatigiinni suliffissuit amerliartornerat inuussutissarsiummi naleqqussarsinnaassutsip ingerlaannarnissaanut piumasaqaateqarfiussapput.  Silap pissusianut naleqqussarnissaq pillugu nalunaarusiaq,  Aalisarnermik piniarnermillu inuussutissarsiutini silap pissusianut naleqqussaanissamut periarfissat – Killiffiit iliuusissallu, 2012-imeersoq, Ineqarnermut, Attaveqarnermut Angallannermullu Naalakkersuisoq aamma Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoq sinnerlugit, aammalu soqutigisaqartut1 suleqatigalugit suliarineqartoq, siunissami inuussutissarsiornermi unammilligassanik tikkuussivoq, aammalu piniartut iliuuseqarnissamut periarfissaannik arlalinnik saqqummiussilluni, taakkulu atorlugit siunissaq silap pissusiata allannguutaanit sunnersimaneqartoq pitsaasumik anigorsinnaavaat. Taamatuttaaq aalisarnermut tunngatillugu taamaaliortoqarneratut erseqqissaatigineqassaaq, ingerlatsinikkut suliniutit inuiaqatigiillu ineriartornerat silap pissusiata allannguutaanit naleqqiullutik piniarnermik inuussutissarsiuteqartut siunissaannut annertuumik sunniuteqarmata, sunniutaasut annertunerunngikkunik.

 

Silap pissusiata tungaaniit pingaartumik silap kissarnerulernerata kingunerisaanik sikup saannerulernera aammalu sikup aputillu annikinnerulernera piniartunut atugassarititaasunut sunniuteqarpoq. Piniarnermi qamuteralaat imaluunniit qimussit annertuumik atorneqarput. Tassani silap pissusiata allannguutai ukiup ilaani sikumi angalanermi angallavigiuminaassutsip, naatsorsuutigisaqarsinnaanngissutsip aammalu ulorianartorsiorsinnaanerup annertusinerinik kinguneqarsinnaavoq.

 

Piniakkat imminerminni, taakkunanngalu amerlasuut pisassiisarnikkut killilersugaareerput, silap pissusiata allannguutaanit sunnerneqarnermit annertunerusumik ingerlatsinikkut killilersuinermit sunnersimaneqarput, naak uumasut ilaat silap pissusiata allanngornerisa kingunerisaanik amerlassutsimikkut siaruarsimassutsimikkullu allannguuteqarnissaat naatsorsuutigineqaraluartoq. Tuttu piniarnikkut immikkut pingaaruteqartuuvoq, taassumalu silap kissassusiani nittaalartarneranilu allanngornernit sunnerneqarnissaa naatsorsuutigineqarpoq. Taamatuttaaq nanoq silap pissusiisa allanngornerinit sunniuteqarfigineqarpoq. Immap sikuata annikillinerani nerisassaminik nassaarnissamut periarfissai killilersorneqarsinnaapput, aammalu uumasooqatigiit ikiliartornerat pisassat killeqangaatsiarnerisigut malunniuteqareerput. Puisinut tunngatillugu taakku inuuniarfii sikumut qanittumiipput, immallu sikuata annikillinera pisassanik killilersuinissap pisariaqartinneqarnerata annertusineranik nassataqarsinnaavoq. Arferit ilaat, soorlu tikaagulliusaat qipoqqaallu sikunissaata tungaanut nunani issittuniiginnartarput. Taakku sumiiffinni taakkunaniittarnerat sivitsornissaa, aammalu immap sikuata annikilliartornera malillugu avannarparternissaat naatsorsuutigineqarpoq. Arferit allat immap sikuanut toqqaannartumik atorfissaqartitsisuunngillat, taamaattumillu immap kissarnerulernerata kingunerisaanik piniakkat siammarsimanerisa allannguuteqarnissaat pingaarnertut naatsorsuutigineqarsinnaavoq. Kisiannili uumasooqatigiit amerlanersaasa siunissami ineriartornissaannut naliliinerit annertuumik nalorninartoqartinneqarput, taakkununngalu ingerlatsinermi atulersitsisarnerit atuutsitsinerillu ilusissaat apeqqutaasorujuu sussaapput.

 

Naggasiutigalugu oqaatigineqarsinnaavoq, silap pissusiata allanngornera sikullu saalinera sumiiffiit ilaanni nunaqarfiit avinngarusimanerulernerinik kinguneqarsinnaammat, siku taakkunaniit anginerusunik illoqartunut pingaarnertut aqqutaammat. Silap pissusianut naleqqussaanissaq pillugu nalunaarusiami 2012-imeersumi allassimavoq, tamanna nunaqarfiit inuerukkiartornerannik kinguneqarsinnaasoq – tassalu maanna malugineqartareersutut, tamatumunngali pissutsit silap pissusiata allannguutaanit allaanerusorpassuit pissutaaqataapput.

 

Ataatsimut isigalugu silap pissusiata allanngoriartorneri, tunngavissat allarpassuit peqatigalugit, Kalaallit Nunaanni piniarnernik inuussutissarsiornermi atugassarititaasunut siunissamullu takorluukkanut annertuumik sunniuteqartussaapput. Aamma piniarnerup pingaarnertut inuussutissarsiutigineqarnerata annikinneruleqqinnissaa naatsorsuutigineqarpoq, kiisalu saniatigooralugu piniartunut atugassarititaasut allannguuteqassapput. Silap pissusianut naleqqussaanissaq pillugu nassuiaammi naleqqussaatissatut suliniutit aallartinneqartut piniarnermik inuussutissarsiuteqarnermi iliuuseqarsinnaanermut tapertaanissaannik, qajannaassusiisa annertusitinnissaannik aammalu taakku siunissamut allanngornernit sunniuteqarfigineqartumut piareersarnissaannik siunnerfeqarnissap pingaaruteqassusia tikkuarneqarpoq.

 



1 Nassuiaammi suleqatigiit tamarmiusut tassaapput Aalisarnermut, Piniarnermut Nunalerinermullu Naalakkersuisoqarfimmit, Ineqarnermut, Attaveqarnermut Angallannermullu Naalakkersuisoqarfimmit (Silap Pissusianut Nukissiuuteqarnermullu Allaffik), Kalaallit Nunaani Aalisarnermik Akuersissutinik Nakkutilliisoqarfimmit, Nunamut Namminermut, Pinngortitamut Avatangiisinullu Naalakkersuisoqarfimmit, KNAPK-mit (Kalaallit Nunaanni Aalisartut Piniartullu Kattuffiat) kiisalu Kalaallit Nunaanni Silap Pissusianik Ilisimatusarfimmit aallartitat.

Fangst